In Syrië, officieel de Syrische Arabische Republiek, is toerisme nog een betrekkelijk nieuw begrip, al heeft het land vanwege zijn centrale ligging eeuwenlang reizigers – die niet zelden indringers waren - zien komen en gaan. Feniciërs, Perzen, Grieken en Romeinen, Turken, kruisridders en Mongolen, allemaal hebben ze er hun sporen achtergelaten die voor een deel nog zichtbaar zijn. Maar er is meer: bruisende steden, pittoreske dorpen, kleurrijke woestijnen en vriendelijke, gastvrije mensen. Marhaba, welkom in Syrië!
Oud en nieuw
Wie van cultuurhistorische monumenten houdt, van machtige kastelen en spannende overblijfselen uit lang vervlogen tijden, zit in Syrië goed. Maar het is niet het enige dat dit land te bieden heeft. Er zijn ook sfeervolle steden zoals Damascus, volgens sommigen de oudste bewoonde stad ter wereld. Aleppo, waar behalve een oosterse ook een Europese sfeer hangt. De havensteden Latakia en Tartus, Homs, de derde stad van het land, het zuidelijke Bosra met zijn reusachtige amfitheater, en Hama, 200 kilometer ten noorden van Damascus, waar reusachtige houten waterraderen (noria’s) kreunend ronddraaien in de Orontes. In de kleurrijke soeks snuif je de prikkelende geuren op van kruiden en exotisch voedsel en je komt ogen en oren te kort om de kleuren en geluiden in je op te nemen. 
In hartje Damascus (3 miljoen inwoners) mag je de even reusachtige als indrukwekkende Omajjaden- of Grote Moskee en het mooie Azem-paleis beslist niet missen. Vooral de oude binnenstad nodigt uit om er op je gemak rond te dwalen. Oud en nieuw gaan hier hand in hand: zwaar gesluierde vrouwen op pantoffeltjes naast modern geklede schoonheden op hoge hakken, mannen in keffiyeh en jalabiyyeh die bedachtzaam aan hun waterpijp zuigen, maar ook snelle zakentypes in westerse outfit. Eeuwenoude paleizen, badhuizen en mausolea naast modern ogende winkels, musea, bisocopen, hotels. Druk verkeer, traag voortstappende ezeltjes.
Zuilenstraat
In Apamea, 55 kilometer ten noordwesten van Hama, staat een bijna twee kilometer lange zuilenstraat uit de Romeinse tijd nog bijna helemaal overeind. Hier zouden de keizers Septimus Severus en Caracalla en ook Cleopatra gewandeld hebben. In het eeuwenoude plaveisel zijn de karresporen van toen nog duidelijk zichtbaar en het kan niet anders of onder de rode aarde, waar jong, frisgroen koren op groeit, moeten de resten van een klassieke stad verborgen liggen. Belgische archeologen hebben er al uitgebreid onderzoek verricht en ze zullen nog van alles vinden, dat staat wel vast. 
Maar voorlopig is het een stille plek waar ik ongestoord tussen de zuilen dwaal, achter brokken glanzend marmer beschutting zoek tegen de wind die met kracht over de hoogvlakte blaast en de overal bloeiende alliums en wilde anemonen bewonder en de kleine vogels die kwetterend neerstrijken op oude stenen en op de friezen van verweerde colonnades.
Wereldwonder
In Ugarit, aan de kust bij de badplaats Latakia, is het archeologisch terrein Ras Shamra een wirwar van sleuven en putten, afgewisseld met hopen zand en steen. Restant van een havenstad die duizenden jaren vóór het begin van onze jaartelling al bloeide. In Syrië kun je van de ene vindplaats naar de andere reizen en onderweg van het ene tijdsgewricht in het andere belanden. Van het Ugarit van de Sumeriërs naar historisch Mari aan de Eufraat, vlak bij de grens met Irak. In ca. 2000 jaar v.Chr. liet de prachtlievende koning Zimlirim hier een voor die tijd absoluut wereldwonder bouwen: een paleis met 300 kamers. 
Van Mari naar Doura Europos, ook aan de Eufraat, maar uit een totaal andere tijd: gesticht in 312 v.Chr. en ten onder gegaan in 256 na Chr. Van Doura Europos naar Resafa, ooit een garnizoensstad van de Romeinen, waar keizer Justinianus in de 6e eeuw een vestingmuur omheen liet bouwen die in die dagen een verblindende indruk moet hebben gemaakt want hij was van witglanzende gipssteen. Aan de resten van torens, bastions en toegangspoorten is te zien dat het een geduchte vesting moet zijn geweest.
Verlaten landschap
Buiten de steden is Syrië dunbevolkt en stil met af en toe een dorp van verspreid staande, lemen huisjes. Uitgestrekte stukken dor land wisselen af met geïrrigeerde akkers. Het land is vlak en boomloos met soms een flauwe heuvel. Hier en daar wordt markt gehouden. Groente en fruit maar vooral schapen vormen de handelswaar. Het wemelt er van de bedoeïenen die van elders zijn gekomen en hun tent aan de rand van het marktterrein hebben opgezet. Van Deir-ez-Zor (interessant museum!) naar het westen rijd ik urenlang door een verlaten landschap, langs bruine, soms vuilwitte heuvels die zich nu eens scherp profileren, dan weer half verloren gaan in de wazige verte. 
Het enige dat beweegt zijn cirkelende roofvogels in de lucht en op de grond schapen en kamelen. Regelmatig zie ik aan de horizon de schittering van water, maar het blijkt een luchtspiegeling, want water is hier even schaars als groen op de maan. En toch komt er een moment dat ik in de verte duidelijk palmen meen te zien oprijzen. Een oase. En wat voor één. Palmyra, een groene plek in de woestijn, ooit een welvarende stad, knooppunt van handelswegen, dankzij een bron waar in de klassieke oudheid koningin Zenobia (266-274) en vandaag de dag de moderne toerist zich aan laaft.
Hoogtepunt
Palmyra is een hoogtepunt, een must voor ieder die Syrië bezoekt, en het is er dan ook druk. Maar er is heel wat te zien en het terrein is uitgestrekt, zodat je elkaar niet voor de voeten loopt. Er zijn colonnadestraten in het Grieks/Romeinse centrum, een reusachtige, aan de god Bel (Baal) gewijde tempel uit het jaar 32, graftorens en –kelders met reliëfs, mozaïeken en muurschilderingen en een Arabische burcht, Qalaat-ibn-Maan, een waar arendsnest waar je kunt genieten van een spectaculair uitzicht als je de moeite neemt om naar boven te klauteren. Palmyra is minder intiem dan Apamea, maar er zijn momenten – 
bijvoorbeeld ’s ochtends vroeg als de opkomende zon de okerkleurige monumenten in een warm licht hult – dat ik me zonder veel moeite een beeld kan vormen hoe de stad er een paar duizend jaar geleden moet hebben uitgezien. Geen groter tegenstelling dan tussen dit eeuwenoude monument en de drukke steden in het westen van het land.
Huizen als forten
Tegenstellingen vormen een telkens terugkerend element tijdens mijn Syrië-reis. Tegenstellingen tussen het betrekkelijk moderne westen en het bijbels aandoende midden en oosten. Tussen vruchtbare groene velden en eindeloze, kurkdroge steppen met hun heiige lucht en trillende horizon. Van serene stilte tussen de muren van een stoere kruisridderburcht (Krac des Chevaliers uit de 12e eeuw is het indrukwekkendst) naar druk gewoel in een stad als Aleppo, waar ik me verbaas over de vele opschriften en namen in een schrift dat op Russisch lijkt. Het blijkt Armeens te zijn, want in Aleppo wonen veel Armeniërs. 
Ik wandel door hun wijk waar de straatjes net zo smal zijn als in de plaatselijke soek (de grootste van het land), met huizen als forten die aan de straatzijde nauwelijks vensters hebben en robuuste toegangsdeuren, ooit bedoeld om de bewoners tegen gevaar te beschermen. Op de terugweg naar Damascus beland ik in het kleine Maloula, waar nog Aramees wordt gesproken, een taal die 2000 jaar geleden algemeen was.