De Linge. Waarschijnlijk heette hij ooit de Lange. En niet zonder reden, want het is de langste zuiver Nederlandse rivier. Een tocht langs de Linge, bij voorkeur per fiets of te voet, is volop genieten van prachtig natuurschoon, verstilde dorpen, oude steden en puur Hollandse landschappen. Daar kan geen buitenland tegenop.
Topper in alle seizoenen
108 Kilometer lang is hij, de Linge, en hij stroomt dwars door de Betuwe van Doornenburg in het oosten naar Gorinchem in het westen waar hij uitmondt in de Merwede. Het is een bescheiden, vredig kronkelende stroom die het qua omvang en belangrijkheid niet haalt bij zijn grote broers Rijn en Waal. Maar de Linge heeft andere kwaliteiten: hij bepaalt het gezicht van het Rivierenland, geeft kleur en sfeer aan een serie dorpjes en een paar steden en biedt volop recreatiemogelijkheden voor wandelaars, watersporters en vooral fietsers. Daarbij komt dat het stroomgebied van de Linge in elk jaargetijde mooi en aantrekkelijk is. 
In het voorjaar is het oeverland overdekt met wilde bloemen en prijkt op de achtergrond het bloesemboeket van de Betuwe. 's Zomers, als de Linge veel volk trekt, brengt de langzaam stromende rivier verkoeling voor mens en dier en is het goed toeven op het water of op een terras aan de oever. In het najaar, als dunne nevelslierten boven het wateroppervlak hangen, is de rivier op z'n geheimzinnigst. En 's winters is er de verstilde schoonheid van de natuur in ruste. Kortom: de Linge is een topper in alle seizoenen.
Moordkruis
Ik maak kennis met de Linge op een plek halverwege Elst en Driel. Raayen heet het hier en het is een uitgestrekt landbouwgebied met verspreid staande boerderijen. Hier aan de bovenloop is de Linge nog tamelijk recht en zonder de meanders waar hij verderop bekend om is. Op een enkel landbouwvoertuig en een eenzame visser na is het er stil en vredig. 
Onder een brug ruist het water over één van de vele stuwen en er is een kleine steiger waar kanovaarders gebruik van kunnen maken als ze verderop willen. Kwestie van klunen. Vlakbij de brug ontdek ik een monumentje in de vorm van een kruis; het blijkt een zogenaamd moordkruis, eeuwen geleden opgericht op de plek waar een moord is gepleegd. 
Het is een van de vele bezienswaardigheden die je tegenkomt als je de rivier volgt op zijn weg naar het westen. Want ook al is de Linge op zichzelf al zeer de moeite waard, ook op de oevers en in het omliggende land is heel wat te zien. Waarbij geldt dat je het allemaal het beste per fiets of te voet kunt gaan ontdekken, want met een auto is de rivier maar op een beperkt aantal plaatsen bereikbaar.
De rivier op z'n mooist
Waar is de Linge op z'n mooist? Overal. Nu eens rijd je door vlak Hollands landschap waar je ver kunt kijken, met koeien in de wei, een molen aan de horizon en ooievaars in de lucht. Dan weer over slingerende dijkjes met laag gelegen huizen en boomgaarden zover het oog reikt, waar de laagstam fruitbomen in het gelid staan als een leger in slagorde. 
We zijn tenslotte in de Betuwe, fruitland bij uitstek. En dan zijn er de dorpen, het een romantischer dan het andere, maar altijd met een eigen sfeer en met na elke kronkel in de weg verrassend uitzicht op oude boerderijen met dito gevels, nog oudere kerktorens en soms een bezienswaardigheid die het verdient om nader te worden bekeken. Tricht is zo'n typisch dijkdorp en Enspijk en Acquoy met zijn monumentale scheve toren. 
Asperen levert een mooi dorpsgezicht plus een indrukwekkend fort en een complex van sluizen die ooit dienst hebben gedaan ter bescherming van de vesting Holland. Nu worden er binnen de vestingmuren exposities gehouden en tuffen pleziervaartuigen langs de stoere sluisdeuren. En het landgoed Marienwaerdt biedt ruimschoots mogelijkheden voor een stevige boswandeling. De Linge op z'n mooist? Eigenlijk overal.
Langs oude steden
Behalve langs kleine dorpen stroomt de Linge ook langs een paar grotere plaatsen: Geldermalsen, Leerdam, Gorinchem. Ze hebben allemaal hun eigen geschiedenis waarvan de sporen gemakkelijk terug te vinden zijn. Neem Leerdam. Een stokoud stadje, waarvan al sprake was in 1143. Je vindt er diverse historische bezienswaardigheden 
zoals het Hofje van mevrouw Van Aerden en de gerestaureerde stadsmuren van de Zuidwal. Op het pleintje bij de Grote Kerk, ook al een monument, staat een levensgroot beeld van twee glasblazers; tenslotte is Leerdam met zijn Royal Leerdam-glasfabriek een internationaal bekende glasstad. Voorbeelden van het fraais dat er wordt gemaakt zijn te bewonderen in het Glascentrum en de Glasgalerie. 
Geldermalsen, in de westelijke uithoek van de provincie Gelderland, is geen stad, maar wel erg oud. De gothische kerk en 2 molens bepalen er het beeld en het dorp wordt als het ware omarmd door de Linge die er in een grote boog omheen stroomt. En tenslotte is er de oude vestingstad Gorinchem, waar de Linge na 108 kilometer zijn reis beëindigt en uitmondt in de Merwede.
Fiets- en wandelroutes
Lingeroute (fietsroute) - 68,8 km - Geldermalsen-Gorinchem v.v.
Lingepad LAW 6-2 (wandelroute) - 98 km - Leerdam-Nijmegen, onderdeel van de Europese E 8
