Het Oldambt in Oost-Groningen is een weids land met eindeloze koolzaad- en korenvelden, verspreid liggende dorpen met vaak eeuwenoude kerken, reusachtige boerderijen die niet zelden paleisachtige trekjes vertonen, mooie natuurgebieden en veel water. In het Oldambt is heel veel te zien en te doen, de sfeer is relaxed en er is rust en ruimte in overvloed. Verslag van een zwerftocht.

Winschoten toen en nu
Vanuit de stad Groningen is het een half uur over de snelweg A7 en ik ben in het hart van het Oldambt: Winschoten. Een oude stad, die in de 16^e eeuw een voorname rol heeft gespeeld, toen de Spanjaarden het Oldambt binnentrokken en bij Heiligerlee verslagen werden, het begin van de 80-jarige Oorlog (1568). Tegenwoordig is Winschoten een gezellige stad met een interessant winkelgebied, een aantrekkelijk park (het Rosarium) en maar liefst 3 molens, vandaar de naam Molenstad.

Ennemaborg
Van Winschoten naar Heiligerlee is een afstand van niets. Na bezoek aan het Museum Slag bij Heiligerlee en het Klokkengieterijmuseum ertegenover bereik ik Midwolda, waar even later de Ennemaborg opdoemt. Een statig huis tussen oude bomen, vermoedelijk uit de 14^e eeuw. In zijn huidige vorm is het een 18^e-eeuws buiten gelegen in een baroktuin. De Ennemaborg is eigendom van de Stichting Het Groninger Landschap. Kunstenares Maya Wildevuur heeft er haar atelier en expositieruimte. Achter het huis strekt zich het Midwolderbos uit, waar het prettig wandelen is. Links schemert tussen het geboomte het water van de Midwolderplas en daarachter het Oldambtmeer, onderdeel van het project Blauwe Stad.

Blauwe Stad
Blauwe Stad is de naam van een stad in aanleg rond een kunstmatig meer, het Oldambtmeer. Met zijn 8 vierkante kilometer is dit een van de grootste meren van ons land. Het project is in 2004 met EU-subsidie opgestart. De bewoners roemen de ongerepte natuur, de rust, de schone lucht en de vele watersportmogelijkheden. In het informatiecentrum wordt aan de hand van tekeningen en maquettes uitleg gegeven over het project dat mede bedoeld is als stimulans voor de lokale economie. Buiten dwaal ik door nog niet ontgonnen stukken land met een zee aan wilde bloemen, waar een koekoek roept en scholeksters en meeuwen ijverig heen en weer vliegen. In de verte de gevels van de eerste huizen, elk met zijn eigen bouwstijl en met een aanlegsteiger voor de deur. Watersporters hebben vanaf het meer toegang tot het Winschoterdiep en de Westerwoldse Aa en daarmee een open vaarweg naar de Dollard. Vanaf het zonnige terras van hotel In Den Stallen zie ik bootjes achter elkaar in die richting varen.

Nieuweschans
En dan is er Nieuweschans, deels gereconstrueerd vestingstadje op de grens met Duitsland. Bij binnenkomst valt meteen de gevel van het thermaalbad Fontana op, waarmee Nieuweschans grote faam heeft verworven. Via een bruggetje bereik ik de bescheiden binnenstad, die wordt beheerst door een plantsoenachtig middendeel begrensd door mooie oude, meest witte gevels. Het heeft wel iets weg van Brugge. Kanonnen op de voormalige bastions herinneren aan oude tijden toen hier nog stevig werd gevochten. Nu is het er stil, in het plantsoen en in de met kinderhoofdjes geplaveide straatjes. Stil is het ook tussen Nieuweschans en Oudeschans. Halverwege ligt de Glasblazerij en Atelier het Old Ambt, gevestigd in een boerderij van reusachtige afmetingen, met binnen en buiten in de glastuin prachtige creaties van Johan de Vries en Tanja de Heus. En in Oudeschans heeft Anke Peddemors een smaakvolle galerie en kunstuitleen Het Kunsthuis. 

Boerderijen als paleizen
Over boerderijen gesproken: Oost-Groningen staat bekend om zijn monumentale herenboerderijen, stammend uit de tijd dat rijke graanboeren er de dienst uitmaakten. Naar verluidt vind je de mooiste in Bellingwolde en omgeving. En inderdaad. Langs de hoofdstraat in dit lintdorp ontdek ik het ene paleisachtige onderkomen na het andere. Graanboeren zijn er niet veel meer, toeristen wel, want Bellingwolde ontwikkelt zich tot een toeristisch centrum. In de omgeving zijn bossen aangelegd, er zijn vrijliggende fietspaden zoals de LF-route 9 en de grensoverschrijdende United Countries Tour en er zijn korte en lange wandelroutes, met het Naoberpad tussen Nieuweschans en Emmerik als belangrijkste.

Terug naar Winschoten. Of liever: naar Westerlee, om alle indrukken van een dag Oldambt op mijn gemak te verwerken. En aldoende te genieten van een verblijf in alweer zo'n monumentale boerderij, ditmaal omgebouwd tot luxe hotel, maar met behoud van unieke stijlelementen die aan vervlogen tijden doen denken.

Voor actievelingen
Oost-Groningen is bij uitstek een plek voor mensen die actief bezig willen zijn in de natuur. Je kunt er fietsen, wandelen, golfen (Pitch & Putt, Oostwold), varen en vliegen (vanaf het vliegveldje in Oostwold). Maar ook winkelen (Winschoten en in diverse plattelandswinkels) en kuren (Nieuweschans).

Links
www.oldambtglas.nl
www.groningerlandschap.nl
www.hetkunsthuis.nl
www.indenstallen.nl
www.mayawildevuur.nl
www.klokkengieterijmuseum.nl
www.slagbijheiligerlee.nl
www.pitch-putt.nl
www.plattelandswinkels.com